HÜSAMEDDİN HASAN BEY DÖNEMİ

Selçuklular döneminde devletin sağ ve sol olmak üzere, iki beylerbeyliği bulunuyordu. Bu beylerbeyliklerin yanında, Melikü’l-Ümera Hüsameddin Çoban ve Seyfeddin Kızıl bey de devletin uç beylerindendi. Ayrıca Kilikya Ermeni ve Antakya Haçlılarına karşı da başında Nusretüddin Hasan Bey’in bulunduğu Maraş uç beyliğinin varlığı da bilinmektedir. Bunun yanında bir diğer uç beyi de Güney Uç Beyliği olarak bilinmektedir.[1]

1. Kılıç Arslan hükümdar olduktan sonra Kayseri, Sivas ve Malatya Danişmendli melikleri ile mücadelelere girişmişti. Bu mücadeleler sırasında sultana karşı birtakım ittifaklarda bulunulmuştu. Sultanın kardeşi Şehinşah’ın da katılımıyla Danişmendli meliklerinden başta Sivas emiri Yağıbasan olmak üzere, Bizans, Kilikya Ermenileri, Haçlılar, Zengîler ve Artuklular gibi devletlerin katılımlarıyla arka arkaya oluşturulan ittifaklar bunlardandı. Maraş ve Elbistan bölgesi de bu süreç içerisinde Selçukluların elinden dönem dönem çıkmıştı. Zira Zengîler ve Eyyubiler, Maraş’ın güneydoğusunda bulunan yerlere hâkim olmak istiyorlardı. Ancak kendisine ve ülkesine karşı girişilen bütün ittifakları II. Kılıç Arslan bertaraf etti ve 1168-1178 yılları arasında Kayseri- Zamantı, Sivas, Elbistan ve Maraş’ı tamamıyla hâkimiyeti altına aldı. Bu bağlamda Elbistan’a oğlu Mugiseddin Tuğrulşah’ı melik olarak görevlendirirken, Maraş’ı da ümerasından Emir Hüsameddin Hasan Bey’e verdi.[2]

Selçuklular, Suriye sınırında bulunan Maraş eyaletini XII. yüzyılda geçici yahut sürekli olmak üzere timar (ikta) düzeyinde bulundurdular. Maraş’ın bu durumu XIII. yüzyılda da muhafaza edildi. Bu bağlamda Hüsameddin Hasan Bey’e ikta edilen Maraş, onun vefat etmesinden sonra onun oğullarına nakledildi.[3] Bazı kaynaklarda Hüsameddin Hasan beyden sonra yerine oğlu Melik İbrahim’in geçtiğini belirtiliyorsa da bu bilgi kesinlik taşımadığı için Melik İbrahim’e değinilmemiştir. Ancak Nusretüddin Hasan beyin melikliği hakkında şüphe bulunmamaktadır. Dahası onun dönemi, Maraş ve Elbistan için oldukça önemli bir dönem olduğu gibi, Türkiye Selçuklu Devleti tarihi açısından da önem arz etmektedir. [1]Gökhan, age., s. 52. [2]Mükrimin Halil Yinanç, Dulkadir Beyliği, Türk Tarih Kurumu Basımevi, VII. Dizi – Sayı 108, Ankara, 1989, s. 2; Gökhan, age., s. 53. [3]Cahen, age., s. 206; Gökhan, age., s. 53.