KOCAAĞALAR’IN DURDU’UN AĞIDI

1920 li yıllar… “Kocaağalar’ın Durdu” namıyla bilinen Durdu YILDIRIM Arıtaş (Hunu) köyünün yaylalarına yakın Hopur mevkiinde, Serkizçaylı Gıco’nun eşkıya olan oğluna (?) yardıma gittiği sırada müfrezeler tarafından vurularak öldürülür. “Koca’ağalar’ın Durdu eşkıya değildir; fakat Gıco’nun oğlu ile aralarında eskiye dayalı bir dostluk vardır. Kendine haber gönderip silah, isteyince, bir vefa borcu olarak “kayışlımartın” denilen tüfeği götürür. Bir rivayete göre Durdu, bir gün emmisinin oğlu Alice’ye kötü bir düş gördüğünü, kendini vurduklarını, söyler. Alice, emmisinin oğlunun başına gelecekleri bilmiş gibi yalvarır: “Gitme emmoğlu! Seni vururlar.”der. Dayısı Paşanınoğlu Hasan ise tam tersini söyler: “Dostluk böyle zamanlarda belli olur. Al martini git. Bir gün gelir ödeşirsiniz.” Durdu gider. Bunu haber alan müfrezeler iz sürer, yerlerini bulurlar. Artık her ikisi de namlunun ucundadır. Teslim olmazlar, çatışmada ikisi de vururlur. Salıngaç denilen yüksek kayalıklardan Durdu’nun cenazesi sal yapılarak indirirlir. Kara haber Hunu’ya çabuk duyuyrulur. Bacıları Banu, Fatma, eşi Haççe ve akrabalarından Eşikkız aşağıdaki ağıdı yakarlar. Gara şalvar dırnağında Gümüş yüsük parmağında Biz de bir yiğit yitirdik Gızhasan’ın Derneğinde Yıkılacça kenar daşı Bir yiğidi saklamamış Gözü kör olaçça Omar Gidip bir yol yoklamamış Salıngaç’tan sal endirdik Üstüne attık kuşağı Haççe’yi gurban ederim Örülük’deki düşeği Gayada gartal oturur Ganadın dartar oturur Dayımoğlu “çete” olmuş Gayışlı martin götürür Üceden gurun salını İnsin görünü görünü Eğer buna kim delerse İrbehem Bey’in torunu Ne ağlıyon soğuk soğuk Mavzerinin böğrü koğuk Salıngaç’ın daşta bulduk Sanasın gınalı geyik Garcağız’a çadır durdmuş Çadırının önü dere Şimdi gelir dayımoğlu Örülü yara yara Beş senelik gelinidim Yükte kilimim solmadı Gademsizim dayım oğlu Ardımda bebek galmadı Anamoğlu üç üdü Vara biri öleyidi Gayıt çekmem dayımoğlu Bir bebeğim galayıdı Salıngaç Gaman’a bakar Iylım ıylım ganlar akar Ardında gelini galık Sarı sümbül gimi kokar Hopur’un da ganlı daşı Gelinin de üce başı Silkinin ayağa kalkın Geliyor vezir gardeşi Haççe’yi gurban ederim Başında poşusu yele Ben yoğudum dezem oğlu Seni düşürmüşler ala Hele dezm oğlu hele Başında poşusu yele Ben yoğudum dezem oğlu Seni düşürmüşler ala Garcağız’a çadır dutmuş Gapısının önü (h)avlu Derebaa dayım oğlu Gapısında gurban bağlı Garcağız’a çadır dutmuş Yük tapını düze düze Şimdi gelin, eşin gelir Örülüğü geze geze Adım batsın, adım Banı Daşlara bulaşmış ganı İssiz dağda can verirken İnilemiş anamoğlu Başımdan aldırmış fesi “Durdum!” diyom, gelmez sesi Hasan dayın sebep olmuş Sekizçaylı bunun nesi Hemen hemen Cuma diyom Bu Durdu’dan zor muyumuş Elin çüngüsünde ölen Garı anam var mıymış Hota tel gaynım hota Silkinir de biner ata Sebebi Hasan dayısı İlaham ocağın bata Gapımızın önü ören Ceren tel gaynım ceren İslam olsa böyle etmez Gâvurumuş seni vuran Aman Durdumuz Durdumuz Gün günü artar derdimiz Eller yaylaya göçtü de İpissiz galdı yurdumuz Ağ döşüne gartal gonmu Guzgunlara garışarak Hopur’dan salın endirdik Öksüz gızlar çağrışarak Yeğin yeğin yörümüşler Goyun gimi sürmüşler Görmesin Haççe’nin gözü Poşusunu bürümüşler Bir yörür de, bir sallanır Sanasın Türkmen mayası Yedirdi telli Durdu’yu Salıngaç’ın sarp gayası Yoncalığın cılgıları Gede gede gavuşuyor Seni vuran cendermeler Cilve ile savuşuyor Gün değdi tutun dalına Hele Durdu’nun halına Orda geden geri gelmez Ne diyek Haççe geine Çuhasına çektin astar Kalk gurban boyunu göster Akılsız anamın gızı Şim’den sonra bebek ister Durdu da gelir yel gimi Gara bıyıklar tel gimi Nasıl beddualar verdin Sanasın gardeş el gimi Neyim galdı, neyim galdı Ağ sıvaklı evim galdı Melek gederken gederim Dayım oğlu sana nol’du Sabahınan gaba guşluk Al gederler melek gızı Eller yaman olur bacım Al geydirirler gırmızı Çete gurmuş Durdu oğlan Anası goymayık azık Başı kambak köye endirdik Omar’ın sanına yazık Aşağıdan bir yel eser Eser de ciğerimi keser Omar gır ata binmiş de Durdu duysa buna küser Durdu vuruldu deyince Mustafa vurdu dizine Gurban oluyum Durdu’ya Tokunmaz garip gızına Beş altına poşu almış Sarar dolayı dolayı Bunu Sarızlı öldürdük Gana beleyi beleyi Yandım dezemoğlu yandım Yandım da fenere döndüm Gıyamazdım dezemoğlu Bayırda silahını aldım Enek tel gayınım enek Enek de Goçaş’a gonak Sen Sarız’a niye gettin Bedele yatırdık inek Sağ yanında geyik yatar Sol yanında sümbül biter Oğulsuzsum dayımoğlu Garkuyum ocağını batar Nazlı gelinim nazlı Alnında gazili düzlü Şimdi Durdu oğlan gelir At gemli, gundura tozlu