Urfalı divan şairi Emîn’in Lûtfiyye övgüsü

Urfalı divan şairi Emîn’in Lûtfiyye övgüsü On sekizinci asrın sonlarıyla on dokuzuncu asırda Lûtfiyye-i Vehbî’nin şairler, şuara tezkiresi sahipleri, tarihçiler, edebiyat tarihi araştırıcıları tarafından umumiyetle beğenilip övüldüğünü bilmekteyiz. Yirminci asrın ilk çeyreğinde ise bu eserin felsefe, hendese (geometri), musiki gibi bazı ilim veya sanat dalları aleyhinde fikirleri içine aldığı, çocuk edebiyatı örneği olamayacağı ileri sürülerek veya kadınlar hakkında yadırganacak tavsiyeler taşıdığı ima edilerek çeşitli yönlerden tenkitlere uğradığını gördük. Ancak bu menfi değerlendirmelere rağmen eserin birçok güzel ahlâkî öğütleri, faydalı tavsiyeleri ihtiva etmesinden dolayı bazı edebiyatseverler tarafından zevkle okunup beğenildiği, başka bir ifadeyle hakkının teslim edildiği de bir vakıadır. Yirminci asır divan şairlerinden Urfalı Kıratoğlu Emîn’in (1884-1934) Lûtfiyye hakkında -adı geçen eser boyunca kullanılmış olan- “feilâtün feilâtün feilün” kalıbıyla ve mesnevi şeklinde yazdığı manzumesi, bu hayranlık derecesindeki takdirlerin örneklerinden biridir. İşte Kıratoğlu Emîn’in Lûtfiyye ve sahibi Vehbî Efendi hakkındaki övgüsü: “Der-Hakk-ı Lutfiyye-i Vehbî Ne güzel pend ü nasîhat-nâme Tutan elbetde erer bir kâme   Safha-i lûtfuna kilk-i hüneri Yemm-i irfândan akıtmış güheri   Bırağıp böyle bulunmaz bir eser Ki bakanlar misini eyleye zer   Eder ihyâ nice dil-mecrûhu Mazhar-ı lutf-ı Hak olsun rûhu   Koydu Lûtfiyye-i Vehbî nâmın Dü cihânda vere Mevlâ kâmın   Kim bu tarz ile kıla azm-i bekā İki âlemde Emîn olsa revâ”[1] [Vehbî’nin Lûtfiyye’si Hakkında- Bu ne güzel bir öğüt ve nasihat kitabıdır!.. O öğütleri tutan, elbette muradına erer (istediğine erişir). Hüner kalemi, lûtuf sayfasına irfan denizinden mücevher(gibi güzel ve parlak sözler)i akıtmış. (Sahibi Sünbülzâde Vehbî, ardında) böyle bulunmaz bir eser bırakmış ki, bakanlar (okuyanlar), bakırını altın etsin (kötü huylarını güzel ahlâka çevirerek kâmil insan olsun). Bu eser, nice kalbi (manen) yaralanmış kimseyi diriltir… (Vehbî’nin) ruhu, Cenab-ı Hakk’ın lûtfuna mazhar olsun (ihsanına kavuşsun)! Kendisi, nasihat kitabının adını “Lûtfiyye-i Vehbî” koydu. Allah, iki cihanda onun isteğini versin! Kim bu tarzda ebedî kalıcılık yurduna giderse, o, iki âlemde emin olsa lâyıktır.] [1] Kıratoğlu Emin Dîvânı, haz. Mehmet Veysi Dörtbudak, İzmir 2003, s. 176. (Manzumeyi buraya aktarırken çeviri yazı alfabesini kullanmadım. Bu manzumeden beni haberdar eden Veysi Bey’e teşekkür ederim).