Kayseri’nin Bünyan kazasına baglı Samağır köyünde yaşayan Âşık Hatice kadından kızına söylediği bir ağıdı dinledik. 1975 senelerinde Hatice kadının kızı Bircan, eğitmenin oğlu Hacı ile nişanlıymış. Hacı bir gün tarla sürmek için Çamlama’ya gitmiş. Motor, Zamantı ırmağının kolu Taçın suyuna devrilince, Hacı motorun altında kalıp, boğularak ölmüş. Hacı’yı getirip, havlularına yatırmışlar. Hatice kadın ve Bircan da haberi alınca Hacı’nın başına gelmişler. Sonrasını Hatice kadın şöyle aktarıyor:
“Oğlanı yatırmışlar avlularına. Yosurlar dolmuş, olanın eline, yüzüne,boynuna. Bircan vardı, oolanın üstüne eğildi. Mende gızımın boğazındaki altını görünce, şu mir kaç miyiti sööledim. Niidim? Oolan öldü! Bircan galdı!”
Ve ağıdı şöyle aktarıyor :
Çamlama’da böyük tarla (oyy oy)
Kah Hacı tırpanı salla (oyy oy)
Orhan’ın da ganlı motor (oyy oy)
Sende ittiğini belle (oyy oy )
Hele gaşa,hele göze (oyy oy)
Kirpiğin benzettim saza (oyy oy)
Nasıl gıydın gadir mevlam (oyy oy)
Boğazı altınlı gıza (oyy oy)
Hatice Kadın’ın kocası Köse Mustafa rahatsızlanınca Ankara’ya gitmiş. Doktorlar, kanser teşhisi koymuşlar. Bir süre hastanede yatmış, ameliyat olmuş. Ama daha fazla dayanamamış, hayatını kaybetmiş. Ölüm haberi köye gelmiş. Haberi Hatice Kadına duyurmamışlar. Bütün köylü Hatice Kadının evine toplanmış. Hatice Kadın, durumu duymamış, ama sezmiş. Köylü sıra sıra eve geldikçe durumu seziyormuş.
(Bir evde ölüm gerçekleşinrse, bütün kavgalar, küslükler biter. Yıllardır bir biri ile konuşmayan insanlar kucaklaşırlar. Acısı olan insan baş üstüne konur. Tüm köy, onun isteğini yerine getirir, yaptıklarını hoş görür. ) Hatice Kadın kapıdan içeri girenlere şiirle(ağıtla) hoş geldin diyormuş, acısını dile getiriyormuş. Öldü mü? Diye soruyormuş. “Yok, hayır, ölmedi, cevabını verenlere ise, şöyle cevap veriyormuş:
Aldatman beni gonşular (oyy oy)
Şinci gelir, bizim ağalar (oyy oy)
Guzum gözüme bahıyor (oyy oy)
O da ciğerim yahıyor (oyy oy)
Zamantı bölgesinde yaşayan insanlar, erkekleri övmek için “şifer”, kadınları övmek için ise, “ketsek” kelimelerini kullanırlar.
Hatice Kadının kocası Köse’ye söylediği ağıt şöyledir:
Garlı dağlar, garsız dağlar (oyy oy)
Gar erir de suyu çağlar (oyy oy)
Şöyle şiferin anası da (oyy oy)
Ağ galdırır, gara bağlar (oyy oy)
Ahırdaki çeralası (oyy oy)
O da musuru yıhıyor (oyy oy)
Gız halası halası (oyy oy)
Nirde şiferin yarası (oyy oy)
(Hatice Kadın açıklama da yapıyor: “Gız amesi didiğim Polut amesi” “Ahırdaki çeralası da sesimin acısına ahırdaki camızlar dayanamamış, ortalığa dinelmişler.”
Angara’ya gönderdim de (oyy oy)
Töbe olmamış çaresi (oyy oy)
Şifer oğlan yazda gezer (oyy oy)
Ayna alır kekil dizer (oyy oy)
Görüyon mu gız amesi (oyy oy)
Şifer hepisinden güzel (oyy oy)
Angara’ya gönderdim de (oyy oy)
Söylemişler dağmış nazar (oyy oy)
Menşure, 20 sene önce doğum için Kayseri’ye gelir. Doğumdan sonra hayatını kaybeder. 4 tane çocuk sahipsiz kalır. Hatice Kadın kız kardeşi Menşure için şu ağıdı söyler:
Şu dağlarda olur geyik (oyy oy)
Orhan’ımın gözü böyük (oyy oy)
Gitme anamın gızı (oyy oy)
Döllerin arada seyip (oyy oy)
Ali’ye minnet eylesem (oyy oy)
Ali meni görmez mola (oyy oy)
Ayağın öpüp yalvarsam (oyy oy)
Şu gundağı virir mola (oyy oy)
Nenni babam gızı nenni (oyy oy)
Saçlar uzun döşü enni (oyy oy)
Kötü guzumun bahtı (oyy oy)
Ağzı bunnu ala ganlı (oyy oy)
Garlı dağlar, garsız dağlar (oyy oy)
Herkes ölüsüne ağlar (oyy oy)
Şöyle kesteğin anası (oyy oy)
Ağ galdırır gara bağlar (oyy oy)
