İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı, Genç İHH ile iş birliğiyle hazırladığı “Gençlik ve Gönüllülük Araştırması”nı yayımladı. Doç. Dr. Elyesa Koytak’ın yürütücülüğünde hazırlanan rapor, 78 ilden 1.425 gencin katıldığı çevrimiçi ankete dayanıyor. Veriler 17 Ağustos–10 Eylül 2026 tarihleri arasında toplandı.
Araştırma, gönüllülüğü dört farklı gözden inceliyor: Genç İHH’da aktif görev alanlar, görev almadan faaliyetlere katılanlar, kurumdan ayrılmış eski gönüllüler ve hiçbir sivil toplum kuruluşuyla bağı olmayan gençler. Bu tasarım, bulguların kurum içi bir memnuniyet ölçümünün ötesine geçmesini sağlıyor.
Öne çıkan bulgular
Katılımcıların %52'si gençlerin sivil topluma katılmamasını siyasi ya da güvenlik kaygılarıyla açıklıyor. Bunu “sivil toplumun çalışma hayatına katkı sağlamadığı” düşüncesi (%29) ve STK’lara nasıl ulaşılacağını bilmeme (%25) izliyor.
Gençlerin ilgisini en çok çeken sivil toplum faaliyeti gezi, kamp ve piknik gibi sosyal etkinlikler (%83). Sportif faaliyetler %27, insani yardım %21, kariyer ve mesleki gelişim %19 ile sıralanıyor.
Gençlere göre STK’ların kazandırması gereken en önemli beceriler iletişim ve kendini ifade edebilme (%53) ile sorumluluk alma (%46).
Katılımcıların %55'i burs veya ücretin gönüllü katılımını artıracağını düşünüyor; %21'i bunun gönüllülüğün karşılıksız özünü zedeleyeceği görüşünde.
Hiçbir kuruluşta yer almayan gençlerin %43'ü zaman bulamadığını, -37"39-ü kimle tanışması gerektiğini bilmediğini söylüyor. Bu ikinci oran kadınlarda %43, erkeklerde %13. Aynı gruptaki gençlerin %63'ü uygun koşullar oluşursa gönüllü olmayı düşünebileceğini belirtiyor; “STK faaliyetlerine asla katılmam” diyenler %7,7'de kalıyor.
Gönüllüler için en zorlayıcı konular zaman bulmak (%43), maddi giderler (%25) ve kurumun işleyişindeki belirsizlikler (%24). Yalnız ve desteksiz hissetme, görevin ilk üç ayında zirve yapıyor.
Gönüllülüğü bırakanların dörtte üçü koşullar uygun olduğunda geri dönebileceğini söylüyor. Ayrılma nedenlerinin başında zaman yetersizliği (%41), şehir ya da ülke değiştirme (%36) ve mezuniyet sonrası çalışma hayatına giriş (%35) geliyor.
Arkadaş daveti, kurumla ilk temasın en yaygın yolu (%34). Buna karşılık sosyal medya içerikleri, gönüllülüğe davette etkili yaklaşımlar arasında %4,2 ile son sırada yer alıyor.
Öneriler
Rapor, sivil toplum kuruluşlarına her yeni gönüllüyü karşılayan standart bir rehberlik uygulaması, net görev tanımı, ilk üç ayda düzenli geri bildirim, eğitim ve çalışma hayatına uygun esnek ve dönemsel katılım modelleri ile kadınlara yönelik davet kanalları geliştirmelerini öneriyor.
İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Av. Ahmet Sait Öner raporun takdim yazısında şu değerlendirmeyi yapıyor: “Gönüllü yönetimi demek sadece görev dağıtmak değildir; insanı tanımak, kabiliyetini fark etmek, uygun sorumluluğu vermek, emeğini gözetmek ve uzun soluklu bir yol arkadaşlığı kurabilmektir.”
