. Sura üfleme
Ebu Saîd'den rivayetle, Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Sâhib-i Sur, Suru ağzına almış, kulak kesilmiş, yüzünü çevirmiş Sura üflemenin ne zaman emredileceğini beklerken ben nasıl nimetlenebilirim?” Sahabiler “Ey Allah’ın Resulü, bize ne emredersiniz?” diye sorduklarında, Peygamberimiz (s.a.v) حسبنا الله ونعم الوكيل deyiniz buyurdu[1].
Şârih şöyle söyler: “Nasıl nimetlenebilirim?” ifadesinden maksad, denir ki, “Kıyamet saati yaklaşmış, Sâhib-i Sur, yani İsrafil Suru ağzına koymuş, kulak kesilmişken ben nasıl sevinebilirim?” demektir. Mana şöyle olur: Kıyamet günü korkusu sebebiyle, dünyadan ne bir şey için intikam alırım, ne de bir şey için sevinirim. Nimetlerle oyalanmayın, kıyamet dehşetinden kurtulmanız için kıyamet günü korkusundan dolayı Allah’a tevekkül ediniz? Denir ki, “Temel kural şudur, mücâhedeye ve zorluklara katlanmaya (sabır).”
Ebu Hureyre’den (r.a) rivayetle, Peygamberimiz (s.a.v) konuşurken bir Arabî gelip “Kıyamet ne zaman kopacak?” diye sorduğunda, Peygamberimiz (s.a.v) “Emanet kalktığı zaman, kıyameti bekle.” diye cevap verdi. Arabî tekrar, “Emanetin kalkması nasıl olur?” diye sorduğunda, Peygamberimiz (s.a.v) “İşler ehli olmayana verildiği zaman, kıyameti bekle.”[2] buyurdu.
Şârih şu yorumu yapar: “Emr”den murad halifelik ve halifelikle ilgili idare, yargı, fetva, dâvet, irşad, hisbe ve benzeri diğer işlerdir.
Ebu Hureyre’den (r.a) rivayetle, Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Fey dolaşıp durduğu, emanet ganimet görüldüğü, zekât külfet kabul edildiği, ahlaki olmayan şeyler öğrenildiği, koca karısına itaat ettiği, anne hakları çiğnendiği, arkadaşına yaklaşıp babasından uzaklaştığı, camilerde sesler yükseldiği, topluma fâsık lider olduğu, toplumun reisi en alçakları olduğu, kişiye şerrinden korkulduğu için ikram edildiği, şarkıcı ve çalgıcı kadınlar zuhur ettiği, içki içildiği, bu ümmetin sonrakileri öncekilere lanet ettiği zaman, kızıl rüzgârı, zelzeleyi, yere batırmayı, sireten hayvana dönüşmeyi, zina iftirasını, ipi kesilmiş incilerin dağılması misali, peş peşe gelecek afetleri bekleyiniz.”[3]
Şârih şöyle söyler: “Hadiste geçen ‘leane’ kelimesi şu anlamları ihtiva eder; halefin selefi zemmetmesi, kötü yâd etmesi, sâlih amellerde selefe uymayıp tıpkı Şia’nın sahabeden Hz. Ebu Bekir (r.a), Hz. Ömer (r.a), Hz. Osman (r.a), Hz. Aişe (r.a), Hz. Muaviye (r.a) ve diğer sahabileri lanetlemesi, haricilerin de Hz. Ali’yi (r.a) ve tabilerini lanetlemesi gibi. Lanetleme haramlık yönüyle içki içmek, domuz eti yemek, tambur, saz ve benzeri nehyedilen çalgılar hükmündedir.”
Avf bin Mâlik Eşcaî'den rivayetle, Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Kıyamet kopmazdan evvel şu altı şeyi sayın; 1) Benim vefatım, 2) Sonra Beyt-i Makdis'in fethi, 3) Sonra koyunları helâk eden ‘kuas’ hastalığı gibi sizin içinizde başlayacak peşi peşine ölümler, 4) Sonra malın aşırı derecede çoğalması. Öyle ki, fakir bir adama yüz dinar verilse bile, yine de az bulup öfkelenir, 5) Sonra Araplardan istisnasız her eve girecek bir fitne meydâna gelir, 6) Sonra sizinle Rumlar arasında bir anlaşma olur. Ama anlaşmayı bozarlar, size her birisinin altında on iki bin talep olan seksen taleple gelirler.”[4]
Şârih şöyle söyler: “Hadiste geçen ‘u’dud sitten’ ifadesinin anlamı, altı alamet olacak demektir. Kıyametin kopması anlamı da verilir. ‘el-Mûtan’ kelimesi ‘butlan’ vezninde hayvanlarda görülen kıran girmesi misali aşırı ölümleri ifade eder. Bu kelimeyle veba kastedilir. ‘kuas’ kelimesi kaf’ın dammesiyle koyunlarda görülen bir hastalık olup anında öldürür. Bu tür hastalık Hz. Ömer zamanında Beytü’l-Makdis köylerinden olan Amvas’ta vuku bulur. Müslüman askerleri de oradaydı. Bu İslam tarihindeki ilk veba salgınıdır. Bu salgında üç günde yetmiş bin kişi öldü. ‘İstifaza’ kelimesi çok mal anlamındadır. ‘Fe yezallu’ kelimesi ‘oldu’ anlamındadır. Yani fakir yüz dinarı azımsadığından dolayı öfkelenir, demektir. ‘Hüdne’ sulh anlamındadır. ‘Beni Asfar’ Rumlara denir. ‘Gaye’ ilim manasındadır. Bil ki, bu alametlerin çoğu meydana geldi, geri kalanı da meydana gelecektir. Yakaza halimizdeyken ve amellerimizden güzel yol üzerindeyken bizi kendi katına almasını Allah’tan dileriz.” Şârihin sözü burada sona erdi.
Abdullah bin Ömer’den (r.a) rivayetle, Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Ey Abdullah! İnsanların döküntüleri arasında kaldığında, ahitleri ve emanetleri karıştığında, ihtilafa düştüklerinde, böyle böyle olduklarında (Peygamberimiz parmaklarını kenetledi) ne yaparsın?” Abdullah bin Ömer, “Ey Allah’ın Resulü, ne yapayım?” diye sorduğunda, Peygamberimiz (s.a.v), “Tanıdığını devam ettirirsin, tanımadığını bırakırsın. Yakın arkadaşlarına yönel, diğerlerinin hepsini bırak.”[5] buyurdu.
Şârih şöyle söyler: “Hadiste geçen ‘Hüsâle’ kelimesi, noktasız ha’nın dammesi ve üç noktalı peklet se ile okunur. Her şeyin kötüsü, döküntüsü anlamındadır. ‘Mericet’ kelimesi mim’in[6] fethası, noktasız ra ile okunur. Ahitleri ve emanetleri karıştı anlamındadır. Yani doğru olmaz, demektir. Aksine her gün ahitlerini bozarlar, Rablerine isyan ederler. ‘Muhtelifin’ olmalarının anlamı, hain ile emin, iyi ile lanetli facir tanınmaz, demektir. ‘Te’huzu ma te’rifu’, hak olması manasındadır. Yani, kendi iç sesine yönel, dinini koru, avamıyla birlikte insanları terk et. Bu hadiste kötüler çoğalıp iyiler önleyemedikleri zaman, iyiliği emretme ve kötülüğü nehyetmenin terk edilmesine ruhsat vardır.” Sona erdi.
Bu hadiste insanlardan uzlet etmenin vücubuna delâlet vardır. Çünkü şârih şöyle dedi: ‘Te'huzü’ (: alırsın), ‘tedeu’ (: bırakırsın) ve ‘tukbilü’ (: yönelirsin) fiilleri emir anlamında haberdir. Emir de vücup ifade eder. Bu zamanda sâlikin kurtuluşu sadece uzletle veya hicretle olur, halka karışmakla değil. Biz her iki durumda da kalplerimizi tecrübe ettik. Uzlette selâmet, halâvet, sühulet ve bu risalede zikredilen azaların ve kalbin afetlerinden halas olmasını bulduk. Her ne kadar ilimde, takvada, dünyada zühdde kamil olan, güzel ahlakla, güzel sıfatlarla ve müminin hafî şirkten kurtuluş sebebi olan ihlasla nasiplenmiş olanlar için insanların içinde olmanın sevabı daha çok olsa bile.
İnsanlara karışmada fitneler, pek çok afetler bulunur. Şöhret de bunlardandır. Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Parmakla gösterilmesi kişiye şer olarak yeter.”[7]
Şârih şöyle söyler: “Bu hadiste ilim, amel veya her ikisi birlikte olduğunda şöhretin zemmedilmesi ve şöhret afetinin beyanı vardır. Elbette Allah’ın şöhret afetlerinden korudukları ise müstesnadır. Şöhret böyle kişilere zarar veremez. Ama bunların ne kadar az olduğu malum.”
Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Her şeyin bir şirreti, her şirretin bir fetreti vardır. Şirret sâhibi halini düzeltir ve orta yolu tutarsa, umudunuzu kaybetmeyin. Eğer parmakla işaret edilirse, saymayınız.”[8]
Şârih şöyle söyler: “Yani, onu hayır ehlinden saymayınız, demektir. Bu hadis şöhret sebebiyle fesatlıkta aşırı gidenler hakkındadır. Ancak, niyeti halis olanlar ve gece ibadeti bulunanlar bunlardan müstesnadır.”
Ubey bin Kâ'b'dan rivayetle, o şöyle söyler: “Nebî (s.a.v) gecenin üçte ikisi geçtiği zaman kalktı ve şöyle dedi:~~79.6~
‘Ey insanlar! Allah'ı zikrediniz, Allah'ı zikrediniz.’ Râcife (Sura birinci üfürüş zamanı) geldi, râcifeyi râdife (Sura ikinci üfürüş) takip edecek.[9] Ölüm içindekilerle birlikte geldi, ölüm içindekilerle birlikte geldi.”[10]
Kıyametin yaklaştığı konusunda pek çok hadis vardır. Şüphesiz kıyamet yaklaşmıştır. Bize gereken Allah Teâlâ’ya tazarruya devam etmek, Allah'tan mağfiret istemek, genel anlamda dünya fitnelerinden, özel anlamda ise Peygamberimizin (s.a.v) yaşadığın zamanda vuku bulacağını haber verdiği fitnelerden kurtuluşu istemektir. Çünkü az önce geçen hadis, yani kıyametten önce altı şeyi say diye başlayan hadis, altı alametin meydana gelmesinden sonra kıyametin kopacağını gösterir.
Şârih şunu söyler: “Bil ki, bu alametlerin çoğu meydana geldi, geri kalanı da meydana gelecektir.”
Elbette şârihin zamanı bir hayli geride kaldı, uzun süre geçti. Peygamberimiz (s.a.v) dönemine yakın zamanda bile alametlerin çoğu meydana geldiyse, bu zamanda hal nasıl olur? Beş tanesinin meydana geldiğini zannediyoruz. Geriye bir tane kalıyor. O da zann-ı galiple müminlerle Rumlar arasındaki anlaşmadır. Elbette kıyametin ne zaman kopacağı ilmi Allah katındadır.
Kıyamet alametleriyle ilgili gelen hadisleri zikretme maksadım, gaflet uykusundan uyanmaları, dünyadan nefret etmeleri, ahireti dünyaya tercih etmeleri, bütünüyle Allah Teâlâ’ya yönelmeleri, af, mağfiret, rahmet ve kusurlarımı örtmeyle bana, anne babama, akrabalarıma, bana ilim öğretenlere, bana nasihat edenlere, beni terbiye edenlere, bana edep öğretenlere, bana iyilik edenlere, hayır ve iyilik işlerinde bana yardım edenlere, beni Allah için sevenlere, bu risalemi istinsah edenlere, okuyanlara, okuyanları dinleyenlere, komşularıma, belde ahalisine, bütün mümin erkek ve kadınlara dua etmeleri ümidiyle nasihatten ibarettir. Allah’tan dualarının kabulünü dilerim. Ben de onlara aynısıyla dua ederim. Allah dualara icabet edendir. Her ne kadar ben amelimde noksan da olsam, insanlara nasihat etmeyi seviyorum.
Yukarıda geçtiği gibi, nasihat ve cömertlik sâlihlerin, mukarrabûn evliyanın ahlakındandır. Fakat cömertlik zengin ricalullahta bulunur. Bense insanların en âcizi, en zayıfıyım. Herkes için elbette nasihat kolaydır. Ama Allah Teâlâ bana fazilet ihsan eder, lütufta bulunursa, ilmimin azlığı, fetretimin şiddeti, gafletimin kesreti, yükümün ağırlığı, bedenimin hastalığı, keder ve tasamın bolluğu, yaşımın ilerlemesi, fetanetimin azlığı, tembelliğim ve üşengeçliğimin bolluğu, Rabbime ibadette, taatinde, hizmetinde taksirim olsa bile, bu risalenin telifinde gücümü harcamam bereketiyle beni cömertler zümresinden kılabilir. Çünkü bol bol verme ve cömertlik sadece mal infakına özgü değildir. Zengin malıyla cömertlik yapar, âlim ilmiyle, hâdim hizmetiyle vesaire.
Bu risalem esrarı, faydaları ve hikmetleri ihtiva eder. Kim mütalaa eder, içindeki nefis cevherlere, paha biçilmez faydalara muttali olursa, inşallah istifade eder.
Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Din nasihattir, din nasihattir, din nasihattir.” Sahabiler “Ey Allah’ın Resulü, kime?” diye sorduklarında, Peygamberimiz (s.a.v), “Allah için, Resulü için, kitabı için, eimme-i müslimin ve hepsi için.”[11] buyurur.
Peygamberimiz (s.a.v) Hz. Ali’ye (r.a) şöyle buyurur: “Allah senin vesilenle bir kişiye hidayet nasip etmesi, senin için kızıl develerden çok daha hayırlıdır.”[12]
Şârih şöyle söyler: “Mim’in sükûnuyla ‘humr’ kelimesi, ‘ahmer’ (: kırmızı) kelimesinin çoğuludur. İki fethayla ‘neam’ kelimesi ise deve sürüsü için kullanılır. Bu kelimenin tekili yoktur. Buna göre mana şöyle olur: Dâvet vesilesiyle Allah'ın bir kişiyi hidayete erdirmesindeki sevap, kıymetli develeri sadaka verme sevabından daha çoktur.” Sona erdi.
Bu hadis insanları Allah Teâlâ’ya davet etmenin, söz, hal ve fiille irşad etmenin Allah Teâlâ’ya daha sevimli olduğunu gösterir. Dâvet, fazileti, şerefi, payesinin yüceliği Tevrat, İncil, Zebur ve Furkan'da anlatılan bu ümmete bir hizmettir. Bu ümmete hizmetin faziletleri elbette saymakla bitmez.
Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Hâdim müminlere hizmet yolunda olduğu müddetçe, Allah’ın emanındadır, güvencesindedir. Hâdime hizmetinden dolayı gündüzlerini oruçla, gecelerini namazla ihya edenlerin, Allah yolunda savaştan savaşa giden mücahitlerin, hac ve umre yapanların, Allah yolunda nöbet tutanların, belâya maruz kalanların, yeryüzünde iyi olan kişilerin sevabı vardır. Kıyamet gününde hâdime ne mutlu!”
Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyurur: “Kıyamet gününde hâdime ne mutlu! Hâdime hesap da yok, azap da. Hâdim ‘Rabîa ve Mudar’ kabilelerinin sayısı kadar kişiye şefaat edecektir.” Hz. Enes (r.a), “Ey Allah'ın Resulü! Hâdim günahkâr olsa da mı?” diye sorunca, Peygamberimiz (s.a.v), “Günahkâr hâdim Allah katında muhlis, müctehid âbidden, Allah rızası için iş yapan muallimden daha faziletlidir. Hizmet ettiği kişilerin sevabı da hâdime verilecektir.” buyurur.
Hâdimleri methetme konusundaki hadisler ve evliya sözleri pek çoktur. Kitaplar tedvin etmek de hizmet çeşitlerindendir. Bu hizmetimizi kabul edenden, bu kitabımla nasihat edenden, bundan faydalanandan, istifade etmeleri için bu eserin Arap ve Acem ülkelerinde yayılmasına çalışandan Allah razı olsun. Az önce açıklamış olduğum mazeretlerim sebebiyle, bu kitaptaki eksiklikleri düzelten kişiye Allah rahmetiyle muamele etsin.
[1] Tirmizî, Kıyame, 8; Ahmed bin Hanbel, III, 7.
[2] Buhârî, İlim, 2, Rikâk, 35.
[3] Tirmizî, Fiten, 39.
[4] Buhârî, Cizye, 15.
[5] Buhârî, Salât, 88, Fiten, 13; Ebû Dâvud, Melâhim, 17; İbn Mâce, Fiten, 10.
[6] Nüshalarda cim kayıtlı.
[7] Tirmizî, Kıyame, 21.
[8] Tirmizî, Kıyâme, 21.Ahmed bin Hanbel, II, 158, 165, 188.
[9] Nâziât, 79/6, 7.
[10] Tirmizî, Kıyame, 23; Buhârî, Rikak, 43; Ahmed bin Hanbel, V, 136.
[11] Buhârî, Îmân, 42; Müslim, Îmân, 95.
[12] Buhârî, Cihâd, 102, 143; Müslim, Fedâilü's-Sahâbe, 35.
