Maraş’ın İşgali akabinde Ermeni asıllı Thatul Maraş’a senyör olarak atandı. Haçlılarla iyi ilişkilerde olan Thatul, önceden beri Bizans hizmetinde olan Ortodok bir Ermeni idi[1]. Baudouin, Thatul’un kızı ile evlenmiştir[2]. Evlilik hazırlıkları sırasında 1098’te Urfa’da Ermeniler Baudouin’e suikast planı yaptılar. Bu olayda Thatul’un ismi de zikredilmiştir. Bu gelişmelerden haberdar olan Baudouin, suikastçıları ve yardım edenleri yakalatıp gözlerini oydurdu. Bu olaylardan haberi olduğu halde haber vermeyenleri ise hapse atıp mallarına el koydu. Thatul suçu ispat edilmemesine rağmen korkusundan dağlara sığındı[3].Maraş valisinin kızıyla evlenen Baudouin’un çocuğu olmamıştır. Baudouin İstanbul’a babasının yanına döndü. 1104 tarihinde Haçlılar Elbistan’ı da işgal etmişti[4].
Bohemund’un Ermenilerle arasının Baudouin’e nazaran daha iyi olduğu söylenebilir. Nitekim Malatya’ya giderken onun yanında Antakya’nın Ermeni Patriği Giprianos ile Maraş Ermeni Patriği Grigores’in bulunduğunu ve iki patriğinde Türklerle yapılan savaşta öldüğü bilmektedir[5]. Bohemund ve Salerno kontu Richard esir alınıp Niksar’a götürdü[6]. Danişmend Gazi, 1101'de Malatya'yı aldı[7].
Baudouin, Malatya’ya ilerleyince Danişmend Gazi daha önceden esir ettiği Bohemund'u kaptırmamak için geri çekildi. Baudouin, Malatyayı tekrar işgal etti. Gabriel Urfa'ya dönmüştür.[8] 1100'yılında Urfa hâkimi abisi Godefri’nin ölümü üzerine Kudüs’e gitmiştir.[9] Urfa kontluğuna gelen Baudouindu Borg, Joscelin de Courtenay’a Tell- Bâşir, Dülük, Ayıntab, Revandan ve Kurus gibi kaleleri verdi[10].
Bizans, haçlıların verdiği sözleri tutmaması nedeniyle özellikle Tangred'in Kilikyada ilerlemesi üzerine bir askeri birliği Çukurova’ya doğru gönderdi. Boutomites ve Monastras, Kilikya'ya gelince bölgedeki Ermenilerin Tangred ile iş birliği içerisinde gördü Maraş'a gelerek bölgedeki bütün hisarları ve şehri işgal etti. Boutomites ile birlikte gelen Monastras'ı burada komutan olarak bıraktı[11].
Bohemund, Maraş'ı ele geçiren Bizans'ın burada varlığı sürmedi. Haçlılar, Maraş’ı tekrar işgal etti. Bizans daha önce haçlılar ile Anadoluya gelen Tatikos'un kumandasın da bir donanma gönderdi. Bizans, haçlı ve Ermenilerin elinde bulunan Silifke civarını ele geçirmişti.[12] İmparator Antakya, Lazkiye çukurovayı almak istiyordu. Monastras Çukurova da birçok kaleyi ele geçirmede başarılı oldu[13].
Bohemund 1100 yılında Maraş'ı Bizanslıların elinden almıştı. Thatul 1104te İstanbul'a gidince Tell-Bâşir Kontu Joselin Maraş'ı ele geçirmiştir. Fakat Joselin'in Türklere esir düşmesiyle Maraş'ı Tangred hâkim olmuştur. Maraş senyörlüğünün başında olan Ricard'ın Urfa'yı idare etmekle görevlendirilmiştir. Keysun Ermeni hâkimi Goğ Vasil Maraş'ı ele geçirmiştir ancak o, 1112 yılında Maraş’a tam hakim olamadan öldü.[14] Goğ Vasil'in ölümünden sonra hakimiyeti sağlayacak bir varis olmadığı için Maraş Musul Valisi Aksungur Porsuk'a tabi olmuştur[15].
Antakya kontu Bohemund Balkanlarda 1107 yılında Alexis ile yaptığı savaşta mağlup olunca, imparatora tabi oldu. Bu anlaşma ile Maraş, Dülük, Antakya, Amanos Dağları'nın doğu ve batı kısımları Bohemund'a veriliyordu. Tangred ve Bohemund'un arazisi olup ta Bizans'a terk edilen yerlere karşılık Laparathemasıve ona bağlı yerler Plesta (Elbistan), Khonios hisarı (Huni köyü), Romaina (Hurman kalesi), Aramisos Hisarı (Afşin-Yarpuz), gibi yerler Bohemund'a devredilmiştir[16]. Bohemund öldükten sonra bölge Bizans’ın eline geçti.
[1] İlyas Gökhan, “Maraş Haçlı Senyörlüğü”, s.78.
[2]Runciman, , s.160.
[3] Işın Demirkent, Urfa Haçlı Kontluğu Tarihi (1098-1118) C. I. Ankara,2013 s. 57-59 Runcıman, C.I, s.160-162.
[4] İlyas Gökhan, “Maraş Haçlı Senyörlüğü”, s.80; Runciman, C.I, s.158, Demirkent, Urfa Haçlı. C.1, s.66.
[5]Runciman, “Maraş Haçlı Senyörlüğü”, s. 249.
[6]İbni Esir, el Kâmil Fi't Tarih, (Çev. Abdülkerim Özaydın), İstanbul 1991, s,247; Fulcherius Carnotensis, Kudüs Seferi, s.118.
[7] İlyas Gökhan, “Maraş Haçlı Senyörlüğü”, s.33.
[8]Gregory Abu’l-Farac(Bar Hebraeus), Abu'l-Farac Tarihi(Süryaniceden İngilizce'ye (Çeviren. Ernest A. Wallis Budge), (Çev. Ömer Rıza Doğrul),Ankara 1999, s.342; Demirkent. Urfa Haçlı., C.1, s.68-72.
[9] Urfalı Mateos,Vekayi-Nâmesi s. 205.
[10] Işın Demirkent,"Revanda",XI. Türk Tarih Kongresi Bildirileri, C. II, Ankara, s.744; Demirkent, Urfa Haçlı., c.1 s.82.
[11]Anna Kommena, Malazgirt'in Sonrası, s.350.
[12]Anna Kommena, Malazgirt'in Sonrası, s.353.
[13]Anna Kommena yazarken tarih vermemiştir fakat İlyas Gökhan bu olayların Bohemund'un Danişmendlilerin elinden kurtulduktan sonra olduğunu belirtmektedir. Bkz. Anna Kommena, 354; İlyas Gökhan, a.g.m. s.82.
[14] İlyas Gökhan, “Maraş Haçlı Senyörlüğü”, s,83.
[15] Işın Demirkent, Urfa Haçlı. C.1 s. 159-190, Honigman "Maraş" İA. Ankara 2001, s. 314.
[16]Anna Kommena, Malazgirt'in Sonrası, s.434
